Mozale –  Yedi Antik Dünya Harikasından Biri

Yedi Antik Dünya Harikaları arasında beşincisinden günümüzde pek bir şey görülememektedir. Kral Mausolos’un görkemli Lahit’i neredeyse 1500 yıl hasarsız olarak korunduktan sonra bir deprem eseri ağır tahribata uğratmıştır. Daha sonra ise kalıntılar şövalyeler tarafından St. Peter Kalesini inşaat etmek için kullanılmıştır. Mozalenin kalıntıları ve aslına uygun yapımı bu eserin zamanında ölçüt olduğunu göstermektedir. –adı günümüze kadar görkemli Lahit yapımlarının başlığı olmuştur.

Persler altındaki Halikarnasos Kral II. Mausolos (İsa’dan önce 377 – 353) hükümdarlığında en parlak zamanını yaşamıştır. Pers Kralı halefine siyasal serbestlik tanımıştır. O da bu yetkiyi kendine itibar ve refah sağlamak amacıyla kullanmıştır. II. Mausolos Lahit’i henüz yaşarken yaptırmaya başlamıştır. İsa’dan önce 368 yılında ilk taşlar koyulmuştur ancak kendisi eserin tamamlanışını görememiştir.  İsa’dan önce 353 yılında, Mausolos’un ölümünden sonra aynı zamanda evlide olduğu kızkardeşi Artemeisia II yapımın inşaatını sürdürtmüştür. Ancak o da iki yıl sonra ölmüş ve Lahit bitmemiştir. 
Mimarlar Satyros ve Pytheos anıtkabir’i inşa etmek üzere yüksek bir yayla seçmişlerdir. 46 metre yüksekliğideki Mozale 32 ye 38 metrelik bir alan kaplamaktadır. Mozaleye mermer kaplı basamaklardan ulaşılmaktadır. Zengin süslü Eser Yunanlılar ve Persler arsındaki savaştan görünümleri gerçek boyutlardaki heykellerle göstermektedir. Gerçekten büyük heykeller ise önemli şahsiyetler,  hükümdar ailesi ve ilahlar için kullanılmıştır. Mozalenin damı 24 basamaklı – Mausolos II’nin her hükmettiği yıl için bir basamak olmak üzere- bir piramitten oluşmaktadır.
Birçok kaynak arasında Romalı yazarlarda Lahit’in görkeminden bahsetmektedirler. 12. Yüzyıla ait yazılar bulunduğundan binanın gerçektende 1300 lerdeki büyük depreme kadar hasar görmemiş olduğu anlaşılmaktadır. Çöküşünden sonra temelleri daha birkaç yüzyıl kalmıştır. St. Jean Şövalyeleri Mozaleyi Taş ocağı olarak kullanmışlardır. Kaleleri St.Peter’in duvarlarında bir zamanki dünya harikasının yeşil-gri taşları görülebilmektedir.
16. Yüzyılda Mozale geniş anlamda yerle bir edilmiştir. Bugün sadece 8 metrelik mezar çukuru görülebilmektedir. Mozale çevresine döşeli kanalizasyonlarda korunmuştur. Bir salonda rölyef kalıntıları görülebilmektedir. Lahit’in kal